از سخن‌های دیرینه: هنر جوی و با مرد دانا نشین/ چو خواهی که یابی ز بخت آفرین

نشستی دیگر از سلسله‌نشست‌های کارگروه ادبیات حماسی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران در تاریخ 30 خردادماه 1401 با عنوان «خویشکاری‌های پهلوانی در اوستا» با حضور دکتر مختار ابراهیمی، عضو هیأت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز برگزار شد. همانند جلسات پیشین دکتر حامد مهراد از قطب علمی فردوسی و شاهنامه میزبان این نشست بود.

دکتر ابراهیمی در ابتدای سخنانش گفت آبان‌یشت نسبت به دیگر یشت‌ها در اوستا برجسته‌تر و جایگاه ویژه‌ای دارد و به دو تعریف معنا از دیدگاه سوسور و باختین اشاره کرد. سپس دربارۀ واژۀ خویشکاری و دلایل وجودی شاهنامه توضیحاتی داد. در ادامۀ نشست، عضو هیأت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز به موارد مشترک اوستا و شاهنامه پرداخت و دربارۀ هر یک توضیح داد. این موارد یکسان شامل پادشاهان و پهلوانان، درون مایۀ روایت‌ها، حضور اهورامزدا، ایزدان و مرد فرزانه، فره، ستوده‌بودن زورمندی، ایران، ستایش، داد و... می‌شود.

دکتر مختاری همچنین فرضیه‌ای را مطرح کرد؛ اوستا و شاهنامه یک متن هستند. اوستا متن موبدمرکز و فضای دینی در آن برجسته است؛ اما شاهنامه پهلوان‌مرکز است و فضای حماسی در آن پررنگ است. وی در ادامه به این نتیجه رسید که منشأ اوستا و شاهنامه یک متن است؛ اما خوانش موبدی در اوستا و خوانش پهلوانی در شاهنامه صورت گرفته است. در پایان وی دربارۀ عدم حضور رستم در اوستا گفت که فضای آن دوستدار خاندان سیستان نیست. نشست با پرسش و پاسخ پایان یافت.

گزارش: سمیّه کریمی‌پور