تاریخچه قطب

به نام خداوند جان و خرد

 

 

قطب علمی فردوسی شناسی و ادبیات خراسان

 

 

 

 

 

 

مقدمه:

گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد که حدود پنجاه و نه سال پیش کار خود را آغاز کرده است، از نظر قدمت سومین گروه زبان و ادبیات فارسی کشور بعد از تهران و تبریز است که سالها به آموزش و پژوهش کشور خدمت کرده است.

با توجه به سابقه درخشان این گروه در سال 1379 با داشتن 7 استاد، 2 دانشیار و 9 تن استاد یار رسمی و بیش از 60 تن دانشجوی دورة تخصصی به عنوان نامزد قطب علمی و از سال 1383 به عنوان «قطب علمی فردوسی‏شناسی و ادبیات خراسان» به صورت قطعی مطرح شده و در این مدت گامهای بلندی در مسیر تولید و گسترش علم در کشور برداشته است.

اهم فعالیت‌های این قطب علمی عبارت است از:

الف ـ طرحهای پژوهشی:

در قلمرو شاهنامه‏پژوهی و جز آن، که تاکنون ده‌ها طرح پژوهشی خرد و کلان در این قطب علمی تصویب شده و تعدادی از آنها به انمام رسیده و چندتایی هم به صورت کتاب انتشار یافته است.

ب ـ اقدام برای گسترش زبان فارسی در خارج از کشور:

طی سالهای گذشته بر روی هم 6 تن از اعضای قطب جمعاً به مدت 10 سال در کشورهای انگلستان، بلاروس، اوزبکستان بنگلادش و تاجیکستان به آموزش زبان فارسی اشتغال داشته‏اند.

1- تشکیل دوره‌های دانش‌افزایی برای 18 تن دانشجویان تاجیک به مدت 8 هفته در تابستان1380.

2- - اعزام شش تن به هند برای برگزاری دورة بازآموزی استادان و دانشجویان دانشگاه حیدرآباد به مدت 15 روز تابستان 1384.

3- تشکیل دورة باز آموزی زبان و ادبیات فارسی به مدت 45 روز برای 26 تن دانشجو از کشورهای مشترک المنافع در تابستان 1382.

4- تأسیس و ادارة واحد آموزش زبان فارسی در تاشکند 84 ـ 1380.

5- دروة فارسی آموزی برای 38 تن دانشجویان تاجیک از بهمن 1386 تا شهریور 1387

ج ـ شرکت همکاران در کنفرانس‏های خارجی و داخلی با ارائة مقاله:

1- خارجی: بر روی هم 24 کنفرانس در کشورهای: کانادا، انگلستان، ایتالیا، تاجیکستان، ترکمنستان، هند، تایلند، چین، ترکیه، قزاقستان، امارات متحده، قطر.

2- داخلی: جمعاً 46 مورد.

د ـ سفرهای علمی و مطالعاتی داخلی و خارجی:

1- سفر علمی 17 روزه به ترکیه و سوریه در شهریور 1382 با شرکت 27 تن از استادان و دانشجویان دوره‏های تخصصی زبان و ادبیات فارسی و دیدار با آثار تاریخی و فرهنگی شهرهای آنکارا، استانبول، قونیه، حمات، لاذقیه، دمشق و حلب در ترکیه و سوریه و ملاقات و دیدار از بخش‏های فارسی دانشگاه‏های آنکارا، قونیه دمشق و حلب.

2- سفر 6 تن از استادان قطب علمی برای یک دورة دانش‏افزایی برای استادان و دانشجویان هند در ایالتهای حیدرآباد کشمیر و علیگره، شهریور 84 به مدت دو هفته.

3 - سفرهای داخلی برون استانی به شیراز در اردیبهشت 1382 برای شرکت در همایش یادروز سعدی به مدت 5 روز، شرکت در کنگره بزرگ فارس شناسی به مدت 4 روز اردیبهشت 1386 و دو روزة درون استانی به نیشابور، کلات نادر،تربت جام، سلامی و خواف و ...

ه ـ برگزاری میزگردها و جلسات علمی:

1- برگزاری 11 میزگرد علمی با شرکت همکاران در جلسات هفتگی گروه.

2- تشکیل 17 جلسة بحث و گفتگوی علمی با شرکت همکاران و دانشجویان تخصصی در محل کتابخانة قطب.

و ـ سخنرانی همکاران در برنامه‏های هفتگی دانشکده:

در سالهای 1381 تا 1386 آقایان دکتر فاطمی، دکتر ناصح، دکتر وحیدیان و دکتر تقوی، قبول، دکتر تقوی، دکتر قوام و دکتر یاحقی (چندبار) در برنامة هفتگی معاونت پژوهشی دانشکده سخنرانی کرده‏اند.

زـ دعوت از استادان سایر دانشگاهای داخل و خارج:

1- داخلی: تاکنون از استادان و دانشمندان زیر برای ایراد سخنرانی، شرکت در جلسة دفاع از پایان‏نامة دکتری و گفتگو و مذاکره با دانشجویان تخصصی دعوت شده است: دکتر شفیعی کدکنی، دکتر پورنامداریان، دکتر ژاله آموزگار، دکتر اصغر دادبه، دکتر محمود عبادیان، دکتر محمد یوسف نیری، دکتر محمد علی اسلامی ندوشن، دکتر سعید حمیدیان، شادروان دکتر قیصر امین‏پور، دکتر بهروز ثروتیان، عبدالله کوثری، دکتر حسن احمدی گیوی، دکتر سیروس شمیسا، دکتر مهدخت معین، دکتر محمد تقی راشد محصل، دکتر علی اشرف صادقی، دکتر یعقوب دانش‏دوست، دکتر اشرف‏زاده، هوشنگ مرادی کرمانی، دکتر محمود امیدسالار، دکتر جلال خالقی مطلق، دکتر کاووس حسن لی، دکتر رستگارفسایی، دکتر پرویز رجبی.

2- خارجی: با هماهنگی با مرکز نشر دانشگاهی آقای پروفسور د.یونگ استاد مطالعات اسلامی دانشگاه اوترخت روز 22 اردیبهشت ماه 1382 در قطب علمی گروه به زبان انگلیسی سخنرانی کرد. همچنین در مهرماه 1382 دکتر احمد کریمی حکاک استاد دانشگاه سیاتل آمریکا به مدت سه روز ضمن دیدار و مذاکرة علمی با استادان و دانشجویان تخصصی دو سخنرانی به فارسی و انگلیسی ایراد کرده است.ارائه

گزارش یک طرح پژوهشی رایانهای در مورد سنایی توسط سه تن از استادان دانشگاه ونیز و همچنین دکتر ناصر حسن علی استاد دانشگاه دمشق دمشق به مدت یک هفته میهمان قطب بودند و علاوه بر شرکت در جلسة دفاع یک پایان‏نامه یک سخنرانی علمی هم در قطب ارائه کردند(1385). آقای دکتر مهدی امین رضوی استاد دانشگاه واشنگتن هم یک بار به دعوت قطب علمی برای دانشجویان سخنرانی کردند(1385). آقای دکتر پاوللوفت استاد بازنشستة دانشگاه منچستر انگلستان هم برای استادان و دانشجویان قطب علمی سخنرانی کردند.(1386)

- ارتباطات بین‏المللی:

علاوه بر رفت و آمدهای بین‏المللی، شرکت در کنفرانسها و دعوت از استادان خارجی تاکنون یک تن دانشجوی دکتری از دانشگاه آکسفورد به مدت سه ماه دورة فرصت مطالعاتی خود را در این قطب علمی گذرانیده و نیز یک دانشجوی دیگر از دانشگاه ویرجینیای آمریکا به مدت یک نیم‏سال تحصیلی (1386) مهمان قطب علمی بوده است. در آیندة نزدیک قرار است پروفسور فرانکلین لویس مولوی شناس بزرگ آمریکایی برای گذراندن یک دوره فرصت مطالعاتی خود مهمان این قطب علمی باشد.

ح ـ بزرگداشت‏ها و همایش‏های علمی:

1- قطب هر ساله یادروزهای: عطار، سعدی، حافظ، فردوسی و روز معلم را با برگزاری جلسات سخنرانی گرامی داشته است.

از آن میان یادروز فردوسی را طی سه سال گذشته با همایشهای سه روزه در مقیاس بین‏المللی با شرکت حدود سی تن از ایران و کشورهای مختلف با حمایت مالی استان برگزار کرده است.

2- دیگر همایش‏ها و بزرگداشت‏های قطب به شرح زیر است:

-   همایش بزرگداشت دکتر غلامحسین یوسفی 17/9/1381.

-   همایش شعر زنان معاصر 12/12/1381.

-   نکوداشت مقام معلم و تجلیل از همکاران بازنشسته 12/2/1382.

-   برگزاری شب شعر بزرگ خراسان یادمان استاد صاحبکار 30/2/1382.

-   همایش سه روزه بزرگداشت استاد بدیعالزمان فروزانفر در بشرویه(1383).

-  بزرگداشت استاد فیاض (1383).

-   نکوداشت محمد قهرمان (1384).

-  بزرگداشت عماد خراسانی و شاعران معاصر(1384)

-  بزرگداشت صاحبکار(1384)

-  همایش دو روزة بزرگداشت مولوی با نگاه تطبیقی به عطار (فروردین 1386)

-  همایش انجمن ترویج زبان و ادبیات فارسی ایران (شهریور 1386)

-  همایش یادروز بیهقی در سبزوار (آبان 1386)

-  سوگوارة دکتر قیصر امین‏پور (1386)

ط ـ کتاب‏ها و مقالات منتشر شدة همکاران:

همه ساله تعدادی کتاب از تألیفات همکاران قطب و مقالات متعدد که اغلب آن‏ها در نشریات علمی ـ پژوهشی به چاپ رسیده، منتشر می‏شود.

تعدادی کتاب دیگر هم در شورای انتشارات دانشگاه پذیرفته شده و هم اکنون در مراحل چاپ است. مجله تخصصی و بین‏المللی دانش و خرد نیز قرار است در قطب راه‏اندازی شود که کارهای مقدماتی آن انجام یافته است. این قطب علمی تاکنون با مشارکت نهادهای خصوص و دولتی شش عنوان کتاب منتشر کرده است.

ی ـ چهرة ماندگار و استاد نمونه:

در سال 1382 استاد دکتر محمد علوی مقدم به عنوان چهرة ماندگار علمی در کشور و آقایان دکتر تقی وحیدیان کامیار و دکتر مهدی مشکوة الدینی طی سالهای گذشته از این قطب علمی به عنوان استاد نمونه در سطح دانشگاه معرفی شدهاند.

ک ـ پایان‏نامة دکتری و فوق لیسانس:

همه ساله تعدادی پایان‏نامة دکتری و کارشناسی ارشد توسط همکاران این قطب علمی راهنمایی و موضوعاتی در جهت اهداف قطب علمی انتخاب و هدایت می‏شود.

ل ـ جلسات هفتگی قطب:

از سه سال پیش علاوه بر جلسات گهگاهی، به طور هفتگی جلسات شاهنامه‏خوانی، بیهقی‏خوانی، مثنوی‏خوانی، ادبیات پیش از اسلام و نیز جلسات نقد ادبی در کتابخانة قطب علمی و تالار استاد رجایی برگزار می‏شود.